Geschiedenis

De Gemeenschap Delft heeft een lange geschiedenis. De geschiedenis van de Gemeenschap Delft, met name de gebouwen, wordt hieronder in het kort weergegeven.

In 2003 heeft de gemeenschap Delft met vele anderen gevierd dat in 1903 een apostolische gemeente in deze stad van start ging. Eind 2004 is het rijk geïllustreerde jubileumboek hierover uitgegeven.

Het boek bestaat uit twee delen: het eerste deel "Delven naar God" geeft een beschrijving van de geschiedenis van de gemeente en beslaat 100 bladzijden. Waar het tweede deel over gaat maakt de titel al duidelijk: "Herinneringen en overdenkingen" (53 blz.) Bij het boek zit ook een CD-Rom met aanvullende informatie, beelden van de reünie en muziek.

Bestellen van het jubileumboek
Wilt u het jubileumboek bestellen, stuurt u dan een email aan de secretaris van de gemeenschap Delft.  Bestel het boek >

Tot 1903
Verwersdijk

1903-1911
Nieuwe Langendijk 22

In de Zevende Bazuin van januari 1903 (8e jrg., nr. 77), een bijlage bij het blad "Wachter Sions" wordt in een opsomming onder de titel "De Hersteld Apostolische Zending Gemeente in de Eenheid der Apostelen houdt hare Openbare Eerediensten des Zondags" onder het district IJmuiden de Gemeente Delft waarschijnlijk voor het eerst genoemd. De vermelding geeft aan dat er 's-zondags tweemaal dienst is, om tien uur en om kwart voor vijf. Uit de vermelding in de Zevende Bazuin van januari 1903 mag worden afgeleid, dat er waarschijnlijk in 1902 ook al samenkomsten zijn geweest.

Dit lokaal werd gehuurd van de Christelijke Jongemannen Vereniging "Daniël", opgericht in 1863. Het pand had een zaal met een oppervlakte van ongeveer 90 m2. De Nieuwe Langendijk ligt in het oude centrum van Delft.

Bronnenonderzoek geeft aan dat dit eerste pand van de Apostolische Gemeente in Delft op 1 maart 1982 is afgebroken, voor nieuwbouw door de Delftse Katholieke Stichting voor bejaardenzorg en huisvesting voor alleenstaande. Op 18 februari 1982 is er een bouwhistorisch en archeologisch onderzoek gestart, uitgevoerd door de medewerkers van de Technische Hogeschool Delft en leden van de archeologische werkgroepen Historisch Genootschap Delfia Batavorum en de Stichting Altea. Dit onderzoek in combinatie met later vervolgonderzoek heeft uitgewezen dat het zo goed als zeker is, dat het bekende schilderij van Johannes Vermeer "Het Straatje" de panden Nieuwe Langendijk 22 t/m 26, alsmede op de verre achtergrond Trompetstraat 27 t/m 29 tot onderwerp heeft.

Het oorspronkelijke pand is jaren geleden gesloopt en vervangen door nieuwbouw, passend in het historisch beeld van Delft. Nu is op 22 en 24 een bloemenzaak gevestigd.

1911-1921
Phoenixstraat 68b

In het Hersteld Apostolisch Weekblad, 17e jrg., nr. 30 van zondag 23 juli 1911 staat op bladzijde 152 een adresverandering vermeld: Kerklocaal Delft, thans Phoenixstraat 68b. zondags: voormiddag 10 uur, namiddag 5 uur dienst. Hieruit valt af te leiden dat waarschijnlijk in juli 1911 de verhuizing naar dit huurlokaal heeft plaatsgevonden. De Phoenixstraat ligt aan de rand van het oude centrum van Delft. Het pand bevond zich links van het Hippolytusziekenhuis. De bovenzaal was ongeveer 45 m2 groot en had gasverlichting. Merkwaardig is dus dat deze ruimte beduidend kleiner was dan de zaal aan de Nieuwe Langendijk. Het pand werd gestookt met een kachel van het toen bekende merk "Salamander". Zij had drie gietijzeren pootjes, een gietijzeren bovenkant en een tussenstuk van plaatijzer, dat aan de binnenkant was voorzien van een laag vuursteen omdat het plaatijzer anders te warm werd. Deze kachel is meeverhuisd naar de Spoorsingel en daarna nog naar de Voorstraat.

St. Agatha Klooster
Het gebouw hoorde bij het St. Agatha Klooster, het oudste klooster binnen de stad Delft, gebouwd omstreeks 1400. In 1572 verkoos Willem van Oranje het goed verdedigbare ommuurde Delft als woonplaats en hij verbleef met grote regelmaat in het voormalige klooster, totdat hij er op 10 juli 1584 werd vermoord door Balthazar Gerards. Sinds Oranjes verblijf wordt het St. Agathacomplex aangeduid met de naam "Het Prinsenhof".De Waalse Kerk is in de vijftiende eeuw gebouwd als kapel van het St. Agathaklooster. Na de Reformatie werd een gedeelte van de kapel (de nonnengalerij) bij het Prinsenhof getrokken. De rest van de kapel werd in 1585 in gebruik genomen als kerk voor de Waalse Hervormde Gemeente.

1921-1934
Spoorsingel 29

De Spoorsingel ligt net buiten het oude centrum van Delft. Opmerkelijk is dat het hier om een pand in eigendom gaat. Het pand was een groot herenhuis waarvan de kamers waren doorgebroken. De zaal had een grootte van ongeveer 82 m2. Het pand lag vlak langs de spoorbaan, in die jaren overigens nog gelijkvloers. Het spoorviaduct zou pas veel later gebouwd worden. De ligging vlak langs de treinbaan zorgde voor flink wat geluidsoverlast; als er een trein passeerde, moest de voorganger zwijgen. In verband met nieuwbouw voor de apostolische gemeente in Leiden kwamen banken beschikbaar die in Delft goed van pas kwamen. De Leidse voorganger en nog twee gemeenteleden brachten de banken met een schuit naar Delft.

1934-1955
Voorstraat 18

Dit pand werd gehuurd van sociëteit "Eensgezindheid", een herensociëteit, en ligt in het oude centrum van Delft. Dit betekent dat er, na een pand in eigendom te hebben gehad, er voor gekozen is om toch weer te gaan huren. De reden hiervoor is niet bekend. Het betreft de bovenzaal, waarschijnlijk ongeveer 18 x 8 meter groot, een kleine 150 m2. Deze maten worden genoemd in een artikel op het Internet over een ruimte, opgetrokken in het Agnethapark (in opdracht van de heer J.C. van Marken) met deze maten waarbij een vergelijking wordt gemaakt met de bovenzaal van de "Eensgezindheid" (De Fabrieksbode, 12 januari 1984).
Sociëteit Eensgezindheid is in 1856 opgericht en in 1939 opgeheven. De gebouwen zijn toen verkocht aan de N.V. Kinesis. Vanaf die tijd is het pand kennelijk gehuurd van Kinesis. In juni 1955 worden grootse verbouwingsplannen aangekondigd door Kinesis. Dat is waarschijnlijk de reden dat er gezocht werd naar een nieuw volgend onderkomen.

 Via twee trappen bereikte men de langwerpige zaal dat als bijnaam "De pijpela" had. Tussen de twee trappen was een plateau met één toilet. Naast het toilet was een deur die toegang gaf tot de garderobe en een vergaderzaal voor de verzorgers van de dienst. De zaal had geen centrale verwarming maar een oude grote potkachel. In de zaal was één deur naar de opslagruimte van de kolen. De verzorgers kwamen van achteruit de zaal binnen. De fietsenstalling was in de Papenstraat naast een bejaardenhuis. Er waren geen banken maar stoelen om op te zitten. Deze stoelen waren met planken aan elkaar vastgezet (drie stoelen langs de zijwanden, in het midden acht aan één plank). In de garderobe stonden vaak de kinderwagens met de kinderen. Er was nog geen geregelde oppas en bij regen werden de natte kleren tussen de kinderwagens opgehangen.  
 

1955-1963

Koornmarkt 75

Het pand aan de Koornmarkt werd gehuurd van De Vrijzinnig Protestantse Gemeente. Zij gaven het pand de naam "Ons Gebouw". Deze aanduiding is nu niet meer op het pand aanwezig. De Koornmarkt ligt in het historisch centrum van Delft. De zaal had een grootte van een kleine 150 m2. Er waren diverse andere huurders en om de zaal te kunnen gebruiken werden de diensten op aangepaste tijden gehouden. De zondagochtend-dienst begon al om 8.30 uur omdat de zaal om 10.00 uur leeg moest zijn voor andere gebruikers. De zondagmiddagdienst kon pas om 17.00 uur beginnen omdat de zaal tot 16.00 uur in gebruik was. De viering van het kerstfeest moest soms op een andere locatie plaatsvinden. Het pand aan de Koornmarkt had een orgel en een kansel. De met pluche beklede bank was voor de priesters. Wie laat kwam, liep de kans op deze bank te moeten plaatsnemen als alle andere plaatsen bezet waren.

1963-heden

Van Adrichemstraat 277

Klik hier voor meer foto's

Na vele jaren weer een "eigen" gebouw. Het is een ontwerp van architectenbureau ir. J.R. Kooreman & J.J. Raue te Delft. Bij de bouw van het pand is gebruik gemaakt van veel eigen arbeid. De vloer in de gang en garderobe zijn van Noorse lei. De verwarming was van het type volautomatische oliestook met heteluchtrooster. Aan de zuidzijde liggen tien garages. Het plafond in de grote zaal is betimmerd met parana-pine latten (een geel-witte naaldhoutsoort met weinig tekening uit Centraal-Amerika). 
 
In het gebouw hing op de wand achter de spreektafel een prachtige uitvoering van het embleem van het Apostolische Genootschap, uitgevoerd in tegels die gemaakt zijn bij de Koninklijke Porceleyne Fles, naar een ontwerp van gemeentelid Buneger uit Eindhoven. Bij de grote renovatie werd de hiervoor genoemde wand aangepast. Het bleek echter niet mogelijk om het embleem zonder het te beschadigen van de muur te halen. Op de geplaatste wand hangt nu het "standaard" koperen embleem.
 
Apostel L. Slok bezocht de gemeente Delft op 18 mei 1961 in verband met het slaan van de eerste paal. Op 18 juni 1962 was de apostel er weer in verband met het bereiken van het hoogste punt. In verband met de opening van het nieuwe gebouw was de apostel L. Slok op 31 maart 1963 nogmaals in Delft.

Orgel
Het orgel is gebouwd in 1963 en in 1975 verbouwd en uitgebreid. De zogenaamde speeltafel was oorspronkelijk van eikenhout. Bij de verbouwing en uitbreiding in 1975 behield de speeltafel zijn ronde vormen maar werd het eikenhout vervangen door teakhout. De speeltafel bleek in ergonomisch opzicht niet optimaal. Bij een laatste aanpassing van de speeltafel in 2001 verdwenen de ronde vormen om plaats te maken voor het huidige meer rechthoekige model speeltafel. Bovendien werd de positie van de manualen (de rijen met toetsen) en de pedalen aangepast en is de bank waar de organist op zit nu in hoogte verstelbaar.

In 1963 waren bij de oplevering van het orgel de orgelpijpen geplaatst op een luifel die boven de spreektafel hing. Deze luifel zakte regelmatig enigszins naar beneden maar helaas bleek de verankering niet te verbeteren. Een tweede bezwaar betrof de zwelkast. Een zwelkast is de inrichting waarmee het volume is te regelen, doordat de orgelpijpen achter zogenaamde zwelluiken of schoepen zijn geplaatst. Door deze zwelluiken meer of minder te openen is het geluidsniveau te regelen. In de opstelling van 1963 is de zwelkast achter luidsprekerdoek geplaatst omdat men dat toen een mooier gezicht vond. De klank werd er echter nadelig door beïnvloed. Aan deze bezwaren werd bij de verbouwing in 1975 een einde gemaakt. De orgelpijpen op de luifel boven de dienstafel werden verplaatst naar de hoek rechtsvoor in de zaal en de luifel verdween. Om de klank van het orgel te verbeteren werd er bovendien besloten tot een uitbreiding met drie stemmen, waaronder de Hobo. Dat laatste vergrootte overigens de noodzaak de orgelpijpen te verplaatsen. De Hobo moet regelmatig gestemd worden. Bij de beschikbare plek op de luifel zouden deze pijpen niet of te moeilijk te bereiken zijn geweest.

Totaal heeft het orgel 16 stemmen en door deling 20 registers. Het totaal aantal pijpen is 1250 stuks, waarvan 670 in het zicht en 580 pijpen niet zichtbaar in de zwelkast.

Het orgel wordt pneumatisch elektrisch bediend. Bij de renovatie in 1975 is de zogenaamde windvoorziening (waarmee de pijpen worden aangeblazen) verplaatst. Dit was nodig vanwege plaatsgebrek. De windmachine en de zogenaamde hoofdbalg bevinden zich in een speciale ruimte onderaan de wenteltrap waarover de verzorgers zondagochtend van beneden naar de zaal lopen. Twee andere balgen staan opgesteld in de zwelkast.