Apostel J.H. van Oosbree

Beelden van apostel J.H. van Oosbree ziet u in het filmpje onderaan deze pagina.

“Ik hoor het ritselen van een nieuwe dag …”

Van de Nederlandse apostelen staat apostel J.H. van Oosbree bekend als de grote pionier en vernieuwer uit het eerste deel van de twintigste eeuw. Op 23 juni 2010 is het 100 jaar geleden dat hij als apostel werd benoemd – een taak die hij tot zijn dood in 1946 heeft vervuld.

Apostel Van Oosbree was een visionair en vooruitstrevend denker, maar vooral een warme en betrokken man die het vermogen had heel persoonlijk met mensen in contact te komen. Veel ouderen in Het Apostolisch Genootschap hebben aan deze geestelijke leidsman liefdevolle herinneringen.

In 1910 is de wijze waarop apostolischen hun christendom beleven niet wezenlijk anders dan bij andere christelijke stromingen uit die tijd. Dat gaat veranderen. Mede door apostel Van Oosbree gaan apostolischen meer nadruk leggen op de persoonlijke verantwoordelijkheid. Er ontstaat daardoor een nieuwe apostolische visie: nadenken over het eigen leven, geïnspireerd door Jezus van Nazareth. Deze wijze van leven wordt door apostel Van Oosbree de ‘christusgezindheid’ genoemd.

Vernieuwend is apostel Van Oosbree ook in de liturgische vorm. In 1912 verdwijnt de kerkelijke collecte: in plaats daarvan komt het verpakte en anonieme geloofsoffer. Vanaf 1917 vervalt de (onhygiënisch geachte) avondmaalsbeker. Men ontvangt voortaan een in wijn gedoopte ouwel op de rug van de hand. Deze vernieuwingen stuiten soms op onbegrip. In Duitsland (waar het hoofdbestuur van de apostolische kerk zetelt) klinken de woorden: “Der Mann hat immer etwas Neues.”

Tussen 1910 en 1940 groeit het apostolische werk in Nederland sterk: in materieel opzicht (veel nieuwbouw om in de groeiende behoefte aan vergaderlokalen te voorzien) en in aanhang. Apostel Van Oosbree gaat voortvarend en toekomstgericht te werk. Zijn communicatie pakt hij modern aan.

Hij ziet in dat hij zijn wijze van apostel-zijn voortdurend herkenbaar moet uitdragen, wil het een blijvende invloed zijn op het apostolische denken. Dat doet hij met de nieuwste technieken: fotografie en zelfs films. Hij legt er de basis mee van een door de apostolischen als zeer persoonlijk gevoelde band met hun apostel.

Tegen het eind van de jaren dertig is de apostolische levensbeschouwing in Nederland wezenlijk anders dan in (nationaalsocialistisch) Duitsland. De agressieve politiek van de nazi’s heeft ook op het gebied van geloof en samenleving invloed. Na de Duitse inval in Nederland veranderen dan ook de verhoudingen:  het contact met de stamapostel in Duitsland wordt oppervlakkig.  De oorlogsomstandigheden beperken de bewegingsvrijheid: reizen en vergaderen wordt steeds moeilijker. Contact houden met de over Nederland verspreid wonende  voorgangers vraagt dan ook het uiterste van de in 1940 78-jarige apostel Van Oosbree. Al zijn energie steekt hij doelbewust in het instandhouden van zijn geestelijke erfenis: een apostolische levensvisie die onder geen beding mag terugvallen in oude, dogmatische denkbeelden.

Apostel Van Oosbree heeft de bevrijding van Nederland nog meegemaakt. In 1945 is zijn levenswerk, ondanks vijf zware en moeilijke oorlogsjaren, in de kern springlevend. Apostel Van Oosbree is dan 83 jaar oud en aan het eind van zijn krachten. Eind 1945 is hij voor het laatst (via een radioverbinding) betrokken bij een grote, gezamenlijke bijeenkomst: een viering in Rotterdam. Bij die gelegenheid spreekt hij de woorden: “ik hoor het ritselen van een nieuwe dag”. Hij legt in zijn testament vast wie zijn opvolger wordt: Lambertus Slok. Op 20 maart 1946 overlijdt apostel J.H. van Oosbree.