“Iedereen faalt. Hoe fijn zou het zijn als we daar gewoon voor uitkomen”

Uit het winternummer van 2018

Op social media staan louter succesvolle mensen met gelukkige momenten. Maar wat nu als je huwelijk door jouw schuld op de klippen loopt? Je een leugen op het werk vertelt met ontslag tot gevolg? Journalist Thomas Braun faalde hopeloos en ging te biecht bij Remko van der Drift, zelfbenoemd faalkundige.


Tekst: Thomas Braun
Fotografie: Janita Sassen

Hij zit er nogal autonoom en ontspannen bij op het terras in Utrecht, onder zijn panamahoed en achter zijn hippe laptop. Met een T-shirt met tekst: I’m ok with failure. Zelf ben ik bepaald niet oké met falen. Ik lig in een scheiding en wijt de pijnlijke breuk volledig aan mezelf. Niet altijd even trouw, lang niet altijd even sociaal, net iets te veel drank. Het knaagt.


“Waarom ben je zo streng voor jezelf?”, vraagt Remko. Tja, jongste van vijf, altijd ondergeschoven kindje, vaak mislukt. Geen zwemdiploma A, op school een drama, ik stel weinig voor. Dat ik een bestseller heb geschreven en lezingen houd voor publiek, verandert daar niks aan. “Je zit vast in een denkfout. Ik ben niet goed genoeg. Dat kan ontstaan zijn in je jeugd. Maar toen je geboren werd, maakte je die denkfout nog niet. De fout is binnengeslopen en laat je niet meer los.”


Remko legt uit. “Als je ouder wordt, doe je er alles aan om afkeuring, afwijzing en de pijn van de denkfout ik ben niet goed te vermijden en weg te stoppen. Je ontwikkelt daarvoor strategieën om je sterk, slim en waardevol te voelen. Met deze strategieën bouw je ‘het ego’ op. Dit is een soort ‘beste versie van jezelf’ die je hebt ontwikkeld als beschermingsmechanisme. Het negatieve geloof over jezelf kun je vergelijken met de bal in een zwembad. Het ego zijn de handen die de bal onder water proberen te houden. Om de bal onder water te houden, moet je constante druk geven. Op het moment dat je even verslapt, bijvoorbeeld als je een pittige fout maakt, schiet de bal omhoog. Moet je nagaan hoeveel kracht dit kost om de bal permanent onder water te houden!”

 

Relatie verknald

Hij heeft makkelijk praten, onze faalkundige. Vast zelf nogal geslaagd in het leven. “Ik heb gefaald en faal nog elke dag”, geeft hij toe. “Ik heb een prachtige relatie van vijftien jaar verknald. Ik was vaak niet tevreden in de liefde, niet tevreden met mezelf. Snel een andere vrouw zag ik als de oplossing, dan hoefde ik niet over mezelf na te denken. Ik zocht oplossingen buiten mezelf.”


Volgens de Utrechter is de innerlijke criticus zo streng om hem in de beste versie van zichzelf te duwen. Het werkt beter om liefdevol en vriendelijk naar jezelf te zijn. “De maatschappij zit zo in elkaar dat we niet naar ons falen mogen kijken”, zegt hij. “Het lijkt of de hele wereld om ons heen gelukkig is. Denk aan alle happy posts op social media. Maar er zijn mislukkingen, rotgevoelens. Een van de kernzaken van faalkunde is het meer op ons gemak kunnen zijn met ongemak.”


Door de online verslavingen en de ‘fakeheid’ van social media, waar we alleen maar blije berichten zien, wordt het steeds moeilijker om falen onder ogen te zien. Perfectionisme onder millennials (nu tussen de 18 en 38 jaar) is de afgelopen 30 jaar met 30 procent gegroeid. Remko: “Ik voel die druk ook. Falen is not done. Als succes maakbaar is, dan is falen dat dus ook. Nou, dan ben je al heel snel die loser.”

 

Falen moet dus mogen?

“We falen. Of het nou mag of niet. En falen kan je verder helpen als je het beest recht in de bek durft te kijken. Dat geeft inzicht en zo ontwikkel je in je leven. Keer naar binnen, mediteer, denk na, volg cursussen. Wat hebben je pijn en je ongemak je te vertellen?”


Falen knaagt omdat het de gedachte raakt: ik ben niet goed genoeg. En wat wel lukt vertel je aan de hele wereld. Bewijsdrang. Wat niet lukt, houden we buiten de deur. Faalangst. Terwijl alles wat je wilt doen, ontwikkelbaar is. Remko: “Ik zie mezelf als levend onderzoeksmateriaal. Ik doe de laatste jaren allemaal spannende dingen om mezelf te ontwikkelen. Ik ben Spaans gaan leren, terwijl ik dacht dat ik dat niet kon. Maar ik ben niet goed of slecht in Spaans, ik ben aan het leren en niet aan het presteren of mezelf bewijzen. Faalkunde betekent niet dat je altijd maar beter moet worden. Dat ego-patroon, van altijd maar de beste moeten zijn… Wat een onzin, zeg! Dodelijk vermoeiend.”

 

Voor de buitenwereld!

Ik ben 52 en wil nog steeds de beste zijn. Volgende maand trek ik met mijn fietsvrienden de bergen in. Ik wil graag als eerste boven zijn, maar fiets me dan het zwart voor de ogen. “Waarom?” vraagt Remko. “Voor wie? Voor de buitenwereld! Dat is je vaste mindset, je moet je bewijzen naar de buitenwereld. ‘Zie mij eens goed die berg opklimmen’.


Focus je op het bewijzen aan jezelf. Wat wil je leren? Jouw groeimindset bepaalt hoe hoog je de lat legt. Focus je op de buitenwereld, dan blaast jouw ego je op. Stop daarmee! Doorzie het patroon en stop ermee. Zorg dat het fietsen leuk wordt, voor jezelf. Niet voor anderen.”

 

“Keer naar binnen, mediteer, denk na, volg cursussen. Wat hebben je pijn en je ongemak je te vertellen?”

Ik krijg het flink voor mijn kiezen van de faaldokter. Ik heb snelwegen aangelegd in mijn brein. Er is kracht en oefening voor nodig om andere afslagen te kunnen nemen. Want patronen doorbreken is supermoeilijk. Stap 1: doorzie het. Stap 2: wees speels en mild voor jezelf.

Fouten durven toegeven

Iedereen faalt dus. Hoe fijn zou het zijn als we daar gewoon voor uitkomen? Remko: “Kwetsbaarheid en eerlijkheid zijn een mooi medicijn om te kunnen ontkrampen. Leef open en nieuwsgierig. Ik zie veel leidinggevenden die denken dat ze onfeilbaar en alwetend moeten zijn. Managers motiveren daarmee hun medewerkers om faalangstig en perfectionistisch te worden. Als je als leidinggevende de stresssfeer wilt veranderen, moet je zelf je fouten durven toegeven.” Verliest hij of zij daarmee niet het respect? “Dat denken we maar. Het omgekeerde is waar. Durf in vergaderingen fouten te onderzoeken en neem daarin zelf het voortouw. Dan ontwikkel je een cultuur waarin mensen durven te falen. Op naar de ontkramping!

 

Wie is Remko van der Drift?

Remko van der Drift geeft workshops, trainingen en lezingen. Hij schreef twee boeken: Fouten maken moet en Fouten maken moed.

Op Radio 2 bij Ruud de Wild presenteert hij een item waarin hij fouten uit het nieuws bespreekt. En hoe faalkundig mensen hiermee zijn omgegaan.

➜ instituutvoorfaalkunde.nl