Cursusdag 1 - 31 oktober »

Kwetsbaarheid en verbinding (Hans Alma)

We leven in een wereld die, zoals de Amerikaanse filosoof John Dewey het zo mooi uitdrukt, ‘uncannily unstable’ is. Griezelig instabiel: zo kunnen we het ervaren als we de krant lezen of in ons eigen leven te maken krijgen met ingrijpende gebeurtenissen. We zijn kwetsbare wezens. Gelukkig leven we in een netwerk van relaties en kunnen we leren (over)leven door verbindingen met anderen aan te gaan. Vanuit die optiek leidt Hans Alma de cursus in: hoe doen we dat, verbindingen aangaan die ons verder helpen? Hoe doen we dat op het terrein van zingeving, en wat kan een humane economie daarin betekenen? Worden we als mens overtollig in het licht van digitale verbindingen die de wereld overnemen? Wat kan liefde betekenen in het kader van de ecologische catastrofe? Hoe redden we ons in de spagaat tussen neoliberalisme en populisme? Het zijn allemaal hoogst actuele thema’s, die in deze cursus in relatie gebracht worden tot het religieuze als een mogelijkheid om ons tot de overweldigende werkelijkheid te verhouden. Hans Alma neemt ons mee in een eerste verkenning.

'Zingeving anno nu' - een interactieve verkenning (Manuela Kalsky)

Manuela Kalsky neemt ons mee naar de culturele en levensbeschouwelijke diversiteit van Nederland. Christenen, joden, moslims, boeddhisten en humanisten – ze zijn niet alleen in Randstad te vinden. Bovendien noemt zo’n 58% van de Nederlanders zichzelf inmiddels atheïst en/of agnost. En zo’n kwart van de Nederlanders zoekt zingeving in een combinatie van verschillende religies en levensbeschouwingen en noemt zich vaak liever spiritueel dan religieus, blijkt uit onderzoek.

Waar gaat zingeving anno 2026 nu eigenlijk over? We laten ons deze middag inspireren door wetenschappelijke inzichten en gaan na hoe dat zit bij onszelf. Ben jij gehecht aan het woord ‘religieus’ of noem je jezelf liever ‘spiritueel’? Of noem je je het liefst gewoon ‘gelovig’? En zo ja, waar geloof je dan in? Het wordt een middag waarin we binnen en buiten met elkaar verbinden, waarin academische onderzoeken langskomen en kijken naar onszelf als ervaringsdeskundige op het terrein van zingeving.

Cursusdag 2 - 14 november »

Humane economie (Arjo Klamer)

Het religieus denken staat in vele opzichten haaks op het economisch denken. Dat blijkt ook wel uit de kritische blik van theologen op de economie. Maar is het mogelijk om de economie anders te denken, om economieen te zien die beter rijmen met de bijbelse (of islamitische of boeddhistische) boodschap? Waar rijkdom niet een kwestie is van veel geld, en waar hebzucht en egoïsme niet lonen? Ja dus. Dat zijn de humane economieen. Laten we zien wat dat zijn en wat ze betekenen.

De overtollige mens (Chris Doude van Troostwijk)

In dit college gaan we in op een oud, maar actueel boek: Günther Anders’ Die Antiquiertheit des Menschen. Hoewel Anders erin reflecteert op de ‘tweede’ industriële revolutie van techniek gedreven massaproductie, herkennen we zijn bevindingen in onze tijd. We worden overrompeld door wat soms de derde, soms de vierde revolutie wordt genoemd: digitalisering van de productie én de consumptie, en het in toenemende mate autonoom worden van door AI gestuurde productie- en kennisprocessen (Smart Industry). De drie thesen van Anders blijven, helaas, onverminderd waar: (1) de mens is niet opgewassen tegen de perfectie van zijn eigen producten; (2) van wat we voortbrengen kunnen we ons geen voorstelling meer maken, laat staan dat we het kunnen rechtvaardigen; (3) we geloven toch nog steeds dat we mogen (of zelfs moeten) uitvoeren wat we kunnen uitvoeren. Aan de hand van tekstfragmenten onderzoeken we in tweegesprekken vragen als: is de mens bezig zichzelf overbodig te maken, heeft die ‘drift’ religieuze wortels en wat geeft de financieel-technologische elite het recht om de natuurlijke evolutie van de menselijke te verstoren?

Cursusdag 3 - 21 november »

Religieus humanisme als levenshouding (Stephan Huijboom)

In dit college duiken we in de diepere lagen van de Grondslag van het Apostolisch Genootschap, een religieus humanistische tekst die volgend jaar zijn tiende verjaardag viert. Na een introductie gaan we aan de hand van een groepsgesprek verkennen waar en hoe de tekst ons een handreiking biedt om overeind te blijven in een tijd van ecologische catastrofe. Dat doen we met bijzondere aandacht voor de centrale rol van liefde in de Grondslag, en maken daarbij gebruik van tekstfragmenten uit het boek De soevereiniteit van het goede van Iris Murdoch en het boek Doorvoelende aardbewoners. Religieus humanisme als levenshouding van Stephan Huijboom, Hein van Dongen en George Gelauff.

Tussen markt en volk: een derde weg? (Laurens ten Kate)

Wie in een overweldigende tijd leeft, beleeft die tijd al gauw als een ‘nieuwe wereldorde’. Die term horen we ook in 2026 regelmatig. Maar hoe ‘nieuw’ is die ‘wereldorde’ eigenlijk? Juist op dit punt is de vrijzinnige religiositeit actueler dan ooit. Terugkijken naar waar we vandaan komen, en vooruitkijken naar wat op ons toekomt, dat is de bijdrage van wie ‘vrijzinnig’ denkt en leeft. Het gaat dan om een gezamenlijke, open zoektocht naar wat ons menselijk maakt. Laurens ten Kate roep in zijn lezing op om een scherpe bijdrage te leveren aan het huidige debat over de democratie, over migratie, en over de betekenis van de vreemdeling in onze wereld. Daarbij komt steeds dat ene woordje terug dat ook klinkt in de term ‘vrij-zinninigheid’: vrijheid.

Laurens ten Kate neemt je mee in een spannende vraag: kunnen we ons een andere vrijheid voorstellen dan de vrijheid van de markt of die van het volk? Hoe komen we, anders gezegd, uit wat hij de ‘spagaat tussen neoliberalisme en populisme’?

Dat is ook de vraag die Ten Kate in zijn nieuwe boek Tussen markt en volk. Vrijzinnig-religieuze vragen aan een neoliberale wereld (ISVW-uitgevers, maart 2026) onderzoekt. We zullen ons buigen over enkele kernthema’s uit het boek.

Cursusdag 4 - 28 november »

Overweldigend. Leven met wat je niet in de hand hebt. (Frits de Lange)

Overweldigende ervaringen kennen we uit de natuur, de kunst, de religie, politiek en erotiek. We proberen het overweldigende onder controle te krijgen. Dat lukt niet. Kunnen we tot een relatie van wederkerigheid komen met de wereld, overweldigend als hij is? Hartmut Rosa gebruikt daarvoor de term ‘resonantie’. De dans is bij uitstek een geschikte metafoor daarvoor. Geluk is dan dat je voor even een mooie cadans vindt met wat je niet in de hand hebt. De Duitse theoloog Gerd Theissen omschrijft religie als de ‘gevoeligheid voor de resonantie en absurditeit van de totale werkelijkheid (Gesamtwirklichkeit)’. Als je er van uit gaat dat ‘de’ werkelijkheid je ‘iets te zeggen heeft’ ben je dan per definitie ‘religieus’?

Planetaire gezondheid (Hans Alma)

In dit afsluitende college komt aan de orde hoe we in het licht van al de besproken maatschappelijke problemen kunnen werken aan een gezonde planeet. Wat heeft het religieuze op dat gebied te betekenen? Kunnen we het begrijpen als een sociale praktijk die gemotiveerd wordt door liefde, en die erop gericht is de Aarde met zorg te bewonen? Hoofdlijnen uit de vorige colleges worden samengepakt om die vraag te beantwoorden. Daarbij ligt de nadruk op een interactieve verkenning die bijdraagt aan handelingsperspectieven.

Wil je heel graag deelnemen, maar kan dat op dit moment financieel niet?

Voer bij het kopen van tickets de kortingscode 'VOORIEDEREEN' in, en krijg 50% korting.

Het gereduceerd tarief geldt voor maximaal 2 personen bij dit event.

Ben je student? Dan kom je in aanmerking voor een gehalveerd tarief. Mail daarvoor naar info@cvrh.nl.